Η προσφυγική ψήφος σε Αθήνα-Πειραιά στο Μεσοπόλεμο

Η προσφυγική ψήφος στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας την περίοδο του μεσοπολέμου, Σπύρος Καραβάς

Κωνσταντινουπολίτες πρόσφυγες και σύλλογοι στην Ελλάδα

Iακωβίδης Ιωάννης, (2008). «Κωνσταντινουπολίτες πρόσφυγες και σύλλογοι στην Ελλάδα», Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού - Κωνσταντινούπολη

Η ηγετική ομάδα των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης 1918-1930

Καμούζης Δ., 'Από "σωτήρας της φυλής", "ευεργέτης των Τούρκων": Ο Βενιζέλος και η εθνικιστική ηγετική ομάδα των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης, 1918-1930', Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, Τόμος 17 (2011)

Διαβάστε το ΕΔΩ

«Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Νέας Φιλαδέλφειας και της Νέας Χαλκηδόνας» (vid)

 

Η Αρχαιολόγος και κάτοικος Νέας Χαλκηδόνας Ειρήνη Γρατσία, την Τετάρτη 6 Μαρτίου 2019 μίλησε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πτυχές της εγκατάστασης των Μικρασιατών Προσφύγων» (συνεργασία ΠΠΙΕΔ και Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών) με θέμα: «Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Νέας Φιλαδέλφειας και της Νέας Χαλκηδόνας». Η ομιλήτρια μέσα από πλούσιο φωτογραφικό υλικό προσπάθησε να αναδείξει τον αρχιτεκτονικό πλούτο της περιοχής και όλες τις αξίες που αυτός φέρει, αξίες ιστορικές, αρχιτεκτονικές και εκπαιδευτικές.

Στην αρχιτεκτονική κληρονομιά, όπως ανέφερε, περιλαμβάνονται ο προσφυγικός συνοικισμός της Νέας Φιλαδέλφειας, σχεδιασμένος με τα πρότυπα των ευρωπαϊκών κηπουπόλεων, με τις διώροφες κεραμοσκεπείς κατοικίες, ο προσφυγικός συνοικισμός της Νέας Χαλκηδόνας που δημιουργήθηκε με αυτοστέγαση και τα κτήρια του κτίστηκαν με τα χαρακτηριστικά του εκλεκτικισμού και του μοντερνισμού. Αξίζει να σημειωθεί η αναφορά σε κτήριο που οι προφορικές μαρτυρίες αποδίδουν στον πολύ γνωστό αρχιτέκτονα Κούλη Παναγιωτάκο, ο οποίος φαίνεται ότι σχεδίασε κτήρια στη Νέα Χαλκηδόνα, Νέα Ιωνία κ.α. Επίσης, στην αρχιτεκτονική κληρονομιά περιλαμβάνονται τα βιομηχανικά κτήρια, η Εριουργία Μπριτάνια και τα Ελληνικά Κλωστήρια Υιών Τεγόπουλου, της δεκαετίας του 1930, το 2ο δημοτικό σχολείο, που κτίστηκε σε σχέδια του γνωστού αρχιτέκτονα Νικόλαου Μητσάκη και αποτελεί ένα από τα 3000 σχολεία που κτίστηκαν τη δεκαετία του 1930, όταν υπουργός παιδείας ανέλαβε ό Γεώργιος Παπανδρέου, επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου. Στην αρχιτεκτονική κληρονομιά ανήκουν οι ναοί της Κοιμήσεως Θεοτόκου, της Αγίας Τριάδας και της Αγίας Ευφημίας και η διώροφη εκλεκτικιστική κατοικία του 1931, των αρχαιολόγων Νικόλαου και Φωτεινής Ζαφειροπούλου, στο οποίο έζησε και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος Α’.

Αναφορά έγινε και στα κτήρια που χάθηκαν λόγω κατεδάφισης, όπως η βιομηχανία Έσπερος, το παλιό δημαρχείο της Νέας Χαλκηδόνας και το 1ο Δημοτικό Σχολείο. Αν ένα κτήριο, τόνισε η κ. Ε. Γρατσία, είχε ιστορική αξία στην πόλη ήταν το σχολείο του Σπαθάρη. Το αρχικό κτήριο κτίστηκε στη δεκαετία του 1920, ήταν πετρόκτιστο και ξύλινο και τη δεκαετία του 1950 ξανακτίστηκε πάνω στα θεμέλια του αρχικού κτηρίου. Ενα κτήριο τοπόσημο, ένα κτήριο συνυφασμένο με την ταυτότητα της πόλης, η κατεδάφιση του οποίου αποτελεί μεγάλη απώλεια για τη Νέα Φιλαδέλφεια.

Ξεχωριστή αναφορά έγινε και στα κτήρια της δεκαετίας του 1950, όπως είναι οι εργατικές πολυκατοικίες που σχεδιάστηκαν από τον αρχιτέκτονα Άρη Κωσταντινίδη αλλά και στις πολύ ενδιαφέρουσες μονοκατοικίες με τους κήπους. Τέλος εκτενής αναφορά έγινε στους κινδύνους που αντιμετωπίζει ο μνημειακός πλούτος του Δήμου, όπως κατεδαφίσεις, αλλοιώσεις, εγκατάλειψη, με κυριότερη αιτία την έλλειψη κινήτρων. Η ομιλήτρια έκλεισε την ομιλία της τονίζοντας την ανάγκη προστασίας και ανάδειξης των ιστορικών κτηρίων του Δήμου και του προσφυγικού συνοικισμού που χαρακτηρίστηκε παραδοσιακός το 2001.

«Αρχιτεκτονική, πόλη και προσφυγική εγκατάσταση στην Αττική μετά το 1922» (vid)

H ιστορικός αρχιτεκτονικής και μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο ΕΛΙΑΜΕΠ, Καλλιόπη Αμυγδάλου, την Τετάρτη 27 Φεβρουαρίου 2019 μίλησε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πτυχές της εγκατάστασης των Μικρασιατών Προσφύγων» (συνεργασία ΠΠΙΕΔ και Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών) με θέμα: «Αρχιτεκτονική, πόλη και προσφυγική εγκατάσταση στην Αττική μετά το 1922».

Ένα τιτάνιο έργο το οποίο πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή του κράτους (μέσω του Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων), της Κοινωνίας των Εθνών (μέσω της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων) και του ίδιου του προσφυγικού πληθυσμού. Η στέγαση των προσφύγων έλαβε διάφορες μορφές: παραπήγματα, οργανωμένες κατοικίες (μονώροφες ή διώροφες), μοντέρνες πολυκατοικίες, ενώ υπήρξε και εκτεταμένη αυτοστέγαση. Eξετάστηκαν διαφορετικές περιπτώσεις στέγασης συνδυάζοντας την αρχιτεκτονική ανάλυση με την προφορική ιστορία.

«Η δύσκολη συμβίωση Μικρασιατών προσφύγων και γηγενών» (vid)

Ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης την Τετάρτη 20 Φεβρουαρίου 2019 μίλησε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πτυχές της εγκατάστασης των Μικρασιατών Προσφύγων» (συνεργασία ΠΠΙΕΔ και Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών) με θέμα: «Το σύμβολο της Παλαιάς Ελλάδος εκπορθείται και βεβηλώνεται από την "προσφυγικήν αγέλην"» - Η δύσκολη συμβίωση Μικρασιατών προσφύγων και «γηγενών» στη μεσοπολεμική Αθήνα. 

Το κοινό που παρακολούθησε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την εκδήλωση είχε την ευκαιρία να ενημερωθεί διεξοδικά για τις συνθήκες που αντιμετώπισαν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες όταν έφτασαν στην Ελλάδα: για την εργασία, την απασχόληση των ανδρών, την αντιμετώπιση των γυναικών προσφύγων και άλλες κοινωνικές τριβές που προέκυψαν από τον ερχομό τους και την συνύπαρξη τους με τον γηγενή πληθυσμό σε μια δύσκολη εποχή.

Tαινία μικρού μήκους 1ου Δημοτικού Σχολείου Ν. Φιλαδέλφειας

9ος Διεθνής Μαθητικός Διαγωνισμός ταινιών μικρού μήκους
"Το ταξίδι στο χρόνο - Από την Μικρά Ασία του 1922... στην Νέα Φιλαδέλφεια του 2019"
Στο 4:45 γίνεται εκτενής αναφορά στην ομάδα που έκανε γνωστή την πόλη στα πέρατα της γης

Η ΑΕΚ αντάμωνε χαμένες προσφυγικές οικογένειες!

Από το περιοδικό "Yellow Submarine", τεύχος 5, Μάρτιος 2018:

Αντιμέτωποι με την αδικία και το μίσος…

Η «γέννηση» της Ένωσης έλαβε χώρα μέσα σε ένα έντονα ταραγμένο πολιτικοκοινωνικό κλίμα.

Ανάμεσα στη σύγχρονη Ελλάδα και την ΑΕΚ παρατηρείται μια ιδιαίτερη ιστορική συνταύτιση, αφού λόγω της Μικρασιατικής Καταστροφής προσδιορίστηκε γεωγραφικά και εθνολογικά η χώρα και παράλληλα ιδρύθηκε ο Δικέφαλος Αετός…

Ο ερχομός όμως τόσου μεγάλου όγκου προσφύγων στον ελλαδικό χώρο προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, μεγάλη αναστάτωση.  Μεταξύ των προσφύγων και των αυτόχθονων Ελλήνων υπήρχαν βαθιές αντιθέσεις σε κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο. Η κοινωνική απομόνωση των προσφύγων με την εγκατάστασή τους σε συνοικισμούς και η αμφισβήτηση ακόμα και της ελληνικότητάς τους από ορισμένους γηγενείς, δημιούργησαν διχαστικό κλίμα.

Αυτή η εχθρότητα αποτυπωνόταν και στις αθλητικές αναμετρήσεις της εποχής ανάμεσα στην ΑΕΚ και τα ντόπια σωματεία. Οι παράγοντες, οι φίλαθλοι και οι αθλητές των σωματείων του λεκανοπεδίου ανησυχούσαν μήπως χάσουν την πρωτοκαθεδρία από το μεγαλύτερο προσφυγικό σύλλογο. Πάντως η αγωνιστική άμιλλα προσέφερε στους πρόσφυγες την ευκαιρία να δώσουν δυναμικές απαντήσεις στους «παλαιοελλαδίτες», δημιουργώντας μια υγιή μορφή εκτόνωσης των αντιθέσεων.

Ιερεμιάδης

Χαρακτηριστικό ήταν το επεισόδιο που προκλήθηκε σε φιλικό αγώνα της Ένωσης τον Νοέμβριο του 1927 στο γήπεδο του ΠΑΟ απέναντι στη μικτή ΟΣΦΠ-ΠΑΟ! Ανοίγοντας μια παρένθεση, εκείνη τη χρονιά οι τρεις μεγάλοι του Κέντρου δημιούργησαν το ΠΟΚ και ήρθαν σε ρήξη με την ΕΠΟ, με την τελευταία να τους αποκλείει από τα τοπικά πρωταθλήματα. Επανερχόμενοι σε εκείνο το ματς, ο Μιχάλης Παπαδόπουλος του ΠΑΟ στο 61′ εξύβρισε τον ποδοσφαιριστή και ιδρυτικό μέλος της ΑΕΚ Μίλτο Ιερεμιάδη, με προσβλητικά λόγια για ολόκληρο τον προσφυγικό κόσμο! Τότε ο ποδοσφαιριστής του Δικέφαλου επιτέθηκε στον παίκτη του ΠΑΟ και έγινε άγρια συμπλοκή μεταξύ τους… Ο Τσεχοσλοβάκος διαιτητής όμως απέβαλε μόνο τον Ιερεμιάδη!

Δείτε φωτογραφίες από αγώνες της ΑΕΚ εκείνης της εποχής: