3/5/2003: To τελευταίο ματς στο "Νίκος Γκούμας"

«Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Νέας Φιλαδέλφειας και της Νέας Χαλκηδόνας» (vid)

 

Η Αρχαιολόγος και κάτοικος Νέας Χαλκηδόνας Ειρήνη Γρατσία, την Τετάρτη 6 Μαρτίου 2019 μίλησε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πτυχές της εγκατάστασης των Μικρασιατών Προσφύγων» (συνεργασία ΠΠΙΕΔ και Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών) με θέμα: «Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Νέας Φιλαδέλφειας και της Νέας Χαλκηδόνας». Η ομιλήτρια μέσα από πλούσιο φωτογραφικό υλικό προσπάθησε να αναδείξει τον αρχιτεκτονικό πλούτο της περιοχής και όλες τις αξίες που αυτός φέρει, αξίες ιστορικές, αρχιτεκτονικές και εκπαιδευτικές.

Στην αρχιτεκτονική κληρονομιά, όπως ανέφερε, περιλαμβάνονται ο προσφυγικός συνοικισμός της Νέας Φιλαδέλφειας, σχεδιασμένος με τα πρότυπα των ευρωπαϊκών κηπουπόλεων, με τις διώροφες κεραμοσκεπείς κατοικίες, ο προσφυγικός συνοικισμός της Νέας Χαλκηδόνας που δημιουργήθηκε με αυτοστέγαση και τα κτήρια του κτίστηκαν με τα χαρακτηριστικά του εκλεκτικισμού και του μοντερνισμού. Αξίζει να σημειωθεί η αναφορά σε κτήριο που οι προφορικές μαρτυρίες αποδίδουν στον πολύ γνωστό αρχιτέκτονα Κούλη Παναγιωτάκο, ο οποίος φαίνεται ότι σχεδίασε κτήρια στη Νέα Χαλκηδόνα, Νέα Ιωνία κ.α. Επίσης, στην αρχιτεκτονική κληρονομιά περιλαμβάνονται τα βιομηχανικά κτήρια, η Εριουργία Μπριτάνια και τα Ελληνικά Κλωστήρια Υιών Τεγόπουλου, της δεκαετίας του 1930, το 2ο δημοτικό σχολείο, που κτίστηκε σε σχέδια του γνωστού αρχιτέκτονα Νικόλαου Μητσάκη και αποτελεί ένα από τα 3000 σχολεία που κτίστηκαν τη δεκαετία του 1930, όταν υπουργός παιδείας ανέλαβε ό Γεώργιος Παπανδρέου, επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου. Στην αρχιτεκτονική κληρονομιά ανήκουν οι ναοί της Κοιμήσεως Θεοτόκου, της Αγίας Τριάδας και της Αγίας Ευφημίας και η διώροφη εκλεκτικιστική κατοικία του 1931, των αρχαιολόγων Νικόλαου και Φωτεινής Ζαφειροπούλου, στο οποίο έζησε και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος Α’.

Αναφορά έγινε και στα κτήρια που χάθηκαν λόγω κατεδάφισης, όπως η βιομηχανία Έσπερος, το παλιό δημαρχείο της Νέας Χαλκηδόνας και το 1ο Δημοτικό Σχολείο. Αν ένα κτήριο, τόνισε η κ. Ε. Γρατσία, είχε ιστορική αξία στην πόλη ήταν το σχολείο του Σπαθάρη. Το αρχικό κτήριο κτίστηκε στη δεκαετία του 1920, ήταν πετρόκτιστο και ξύλινο και τη δεκαετία του 1950 ξανακτίστηκε πάνω στα θεμέλια του αρχικού κτηρίου. Ενα κτήριο τοπόσημο, ένα κτήριο συνυφασμένο με την ταυτότητα της πόλης, η κατεδάφιση του οποίου αποτελεί μεγάλη απώλεια για τη Νέα Φιλαδέλφεια.

Ξεχωριστή αναφορά έγινε και στα κτήρια της δεκαετίας του 1950, όπως είναι οι εργατικές πολυκατοικίες που σχεδιάστηκαν από τον αρχιτέκτονα Άρη Κωσταντινίδη αλλά και στις πολύ ενδιαφέρουσες μονοκατοικίες με τους κήπους. Τέλος εκτενής αναφορά έγινε στους κινδύνους που αντιμετωπίζει ο μνημειακός πλούτος του Δήμου, όπως κατεδαφίσεις, αλλοιώσεις, εγκατάλειψη, με κυριότερη αιτία την έλλειψη κινήτρων. Η ομιλήτρια έκλεισε την ομιλία της τονίζοντας την ανάγκη προστασίας και ανάδειξης των ιστορικών κτηρίων του Δήμου και του προσφυγικού συνοικισμού που χαρακτηρίστηκε παραδοσιακός το 2001.

«Αρχιτεκτονική, πόλη και προσφυγική εγκατάσταση στην Αττική μετά το 1922» (vid)

H ιστορικός αρχιτεκτονικής και μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο ΕΛΙΑΜΕΠ, Καλλιόπη Αμυγδάλου, την Τετάρτη 27 Φεβρουαρίου 2019 μίλησε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πτυχές της εγκατάστασης των Μικρασιατών Προσφύγων» (συνεργασία ΠΠΙΕΔ και Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών) με θέμα: «Αρχιτεκτονική, πόλη και προσφυγική εγκατάσταση στην Αττική μετά το 1922».

Ένα τιτάνιο έργο το οποίο πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή του κράτους (μέσω του Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων), της Κοινωνίας των Εθνών (μέσω της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων) και του ίδιου του προσφυγικού πληθυσμού. Η στέγαση των προσφύγων έλαβε διάφορες μορφές: παραπήγματα, οργανωμένες κατοικίες (μονώροφες ή διώροφες), μοντέρνες πολυκατοικίες, ενώ υπήρξε και εκτεταμένη αυτοστέγαση. Eξετάστηκαν διαφορετικές περιπτώσεις στέγασης συνδυάζοντας την αρχιτεκτονική ανάλυση με την προφορική ιστορία.

«Η δύσκολη συμβίωση Μικρασιατών προσφύγων και γηγενών» (vid)

Ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης την Τετάρτη 20 Φεβρουαρίου 2019 μίλησε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πτυχές της εγκατάστασης των Μικρασιατών Προσφύγων» (συνεργασία ΠΠΙΕΔ και Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών) με θέμα: «Το σύμβολο της Παλαιάς Ελλάδος εκπορθείται και βεβηλώνεται από την "προσφυγικήν αγέλην"» - Η δύσκολη συμβίωση Μικρασιατών προσφύγων και «γηγενών» στη μεσοπολεμική Αθήνα. 

Το κοινό που παρακολούθησε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την εκδήλωση είχε την ευκαιρία να ενημερωθεί διεξοδικά για τις συνθήκες που αντιμετώπισαν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες όταν έφτασαν στην Ελλάδα: για την εργασία, την απασχόληση των ανδρών, την αντιμετώπιση των γυναικών προσφύγων και άλλες κοινωνικές τριβές που προέκυψαν από τον ερχομό τους και την συνύπαρξη τους με τον γηγενή πληθυσμό σε μια δύσκολη εποχή.

Tαινία μικρού μήκους 1ου Δημοτικού Σχολείου Ν. Φιλαδέλφειας

9ος Διεθνής Μαθητικός Διαγωνισμός ταινιών μικρού μήκους
"Το ταξίδι στο χρόνο - Από την Μικρά Ασία του 1922... στην Νέα Φιλαδέλφεια του 2019"
Στο 4:45 γίνεται εκτενής αναφορά στην ομάδα που έκανε γνωστή την πόλη στα πέρατα της γης

Νέα Φιλαδέλφεια: To παλιό σπίτι της ΑΕΚ

Το 2003 κατεδαφίστηκαν το στάδιο "Νίκος Γκούμας" (έλαβε αυτή την ονομασία το 1991) και το κλειστό "Γιώργος Μόσχος". Ο χώρος στη Νέα Φιλαδέλφεια είχε παραχωρηθεί ανεπίσημα το 1926 (τότε η περιοχή λεγόταν Ποδονίφτης) και στις 2/11/1930 έγιναν τα επίσημα εγκαίνια του γηπέδου.

Πάνω είναι το παραχωρητήριο του 1934 με το οποίο δόθηκαν επίσημα στην ΑΕΚ για χρήση 26.621,50 τ.μ. γης.

Κάτω είναι η αίτηση μεταγραφής του παραχωρητηρίου προς το Υποθηκοφυλάκειο Αθηνων του Γ.Γ. της ΑΕΚ Παύλου Ραγκαβή το 1947, με την οποία η Ένωση απέκτησε την ιδιοκτησία του χώρου.

Οι κερκίδες του σταδίου της Ένωσης χτίστηκαν σταδιακά από το 1946 μέχρι το 1979. To ρεκόρ εισιτηρίων στο στάδιο της Ν.Φ. ήταν 36.191 εισιτήρια στον αγώνα πρωταθλήματος της σεζόν 1980-81 με τον ΟΣΦΠ. Μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1980 με την κατάργηση των ορθίων (εκτός της "σκεπαστής") η χωρητικότητα του γηπέδου έφτανε τις 33.494 θέσεις. Η τελευταία χωρητικότητα μετά την τοποθέτηση πλαστικών καθισμάτων σε όλο το γήπεδο στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ήταν 24.729 θέσεις.

Η θρυλική "σκεπαστή" (θύρες 9-11) που εγκαινιάστηκε το 1979:

Η οδός Φωκών:

Η οδός Καππαδοκίας:

Η είσοδος της θύρας των επισήμων (θύρα 18):

Η μπουτίκ:

Θεμέλιος λίθος χρονολογίας 1937 (βρέθηκε τυχαία κατά τη διάρκεια εργασιών για την κατασκευή της μπουτίκ κάτω από τη θύρα 16-17 του γηπέδου το 1993):

Το Members Club του σταδίου "Ν. Γκούμας":

Το κλειστό "Γ. Μόσχος" που εγκαινιάστηκε το 1989:

Πηγή φωτογραφιών: Από το διαδίκτυο

Βιβλίο Αθηνάς Σπανούδη 1931

Η Αθηνά Σπανούδη ήταν κόρη του Κωνσταντίνου Σπανούδη που διετέλεσε πρόεδρος της ΑΕΚ την περίοδο 1924-1932. Στις σελίδες 103 έως 106 του βιβλίου της "Ο αθλητισμός: Σύγχρονη θρησκεία" εκδόσεις Φλάμμα 1931, αναφέρεται στην ΑΕΚ:

1927: Συγκλονιστικό αφιέρωμα για την ΑΕΚ

Το περιοδικό «Αθλητισμός» που κυκλοφόρησε στις 14/8/1927, 3 χρόνια μετά την ίδρυση της ΑΕΚ, είχε ένα καταπληκτικό 2σέλιδο αφιέρωμα στην Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως!
 
Στο αφιέρωμα μπορείτε να διαβάσετε κάποια στοιχεία για τις ρίζες, την ίδρυση της ΑΕΚ και τα πρώτα της βήματα.

Η ΑΕΚ «μεγάλως κατεπολεμήθη από ορισμένων σωματείων, προβλεπόντων δήθεν περιορισμόν της δράσεως των». Oι Kωνσταντινουπολίτες παίκτες της ΑΕΚ βοήθησαν στην εξέλιξη του ελληνικού ποδοσφαίρου, καθώς «κάτοχοι ενός ησύχου, μελετημένου και θεαματικού παιχνιδιού εγένοντο ασυναισθήτως υποδείγματα διδασκαλίας. Η χαμηλή πάσσα, το τρίγωνον και αι δι” αυτού επιθέσεις ήσαν άγνωστα».

Υπάρχει εκτενής αναφορά στο τμήμα κλασικού αθλητισμού που «αριθμεί περί τους 65 αθλητάς».

Ποια ήταν όμως η οικονομική κατάσταση του σωματείου; «Τα οικονομικά του σωματείου ευρίσκονται εις ανθηράν κατάστασιν. Ο προϋπολογισμός ανήλθε περί τας 150 χιλιάδας δραχμάς. Έφέτος πρόκειται να πενταπλασιασθή λόγω της επικείμενης ανοικοδομήσεως του νέου γηπέδου, και της επεκτάσεως των εργασιών του Συλλόγου».

Η ΑΕΚ είχε τότε 300 τακτικά μέλη και τα γραφεία της στεγάζονταν στο «Μέγαρον Εφεσίου».

Επίσης μπορείτε να διαβάσετε τη σύνθεση του τότε ΔΣ και τους στίχους του πρώτου ύμνου της ΑΕΚ! Παράλληλα φιλοξενείται συνέντευξη του προέδρου Κ. Σπανούδη.

Τέλος γίνεται αναφορά στα σχέδια για την κατασκευή σταδίου «παρά τον συνοικισμόν Ποδονίφτη». Προβλεπόταν να γίνει στα σχέδια του σταδίου της Λυών και για αυτό το σκοπό θα έπαιρνε η ΑΕΚ τραπεζικό δάνειο 500 χιλιάδων! Σύμφωνα με τα μεγαλεπήβολα σχέδια, το όλο έργο θα περιελάμβανε γήπεδο ποδοσφαίρου με στίβο 400 μέτρων, τερέν για τένις, μπάσκετ και βόλεϊ. Η χωρητικότητα θα ανερχόταν αρχικά στις 8 χιλιάδες θεατές, με τη μία από τις δύο κερκίδες να είναι σκεπαστή!

Βέβαια αυτά τα σχέδια δεν έγιναν πραγματικότητα. Ένα ταπεινό στάδιο εγκαινιάστηκε το 1930. Toυλάχιστον έστω και με μικρή καθυστέρηση ο Δικέφαλος απέκτησε τη ζεστή φωλιά του.