Ρωμιοί: ταυτότητες και προσανατολισμοί από την Αυτοκρατορία στο Εθνικό Κράτος

Ο ελληνικός αθλητισμός στην Κωνσταντινούπολη 1877 - 1922

Μπαλτάς Ανδρέας, (2015). "Ο ελληνικός αθλητισμός στην Κωνσταντινούπολη 1877 - 1922", Μικρασιατική Σπίθα, Τόμος 19ος, Σέρρες

Αίτημα της ΑΕΚ να χρησιμοποιεί τον ύμνο του Πέρα!

Λίγα χρόνια μετά την ίδρυσή της η Ένωση επέλεξε για ύμνο της αυτόν του Α.Σ. Πέρα…

Η διοίκηση της ΑΕΚ με επιστολή της στις 24 Δεκεμβρίου του 1930 προς τον Ιωάννη Χαλκούση (μέλος του ΔΣ και ιδρυτικό μέλος του Α.Σ. Πέρα, καθώς και στιχουργός του ύμνου του), ζήτησε να της επιτραπεί να χρησιμοποιεί τον ύμνο αντικαθιστώντας στους στίχους το όνομα του Πέρα με αυτό της ΑΕΚ. Η ΑΕΚ πήρε την άδεια από τη διοίκηση του Α.Σ. Πέρα, όμως είναι άγνωστο αν τελικά χρησιμοποίησε το συγκεκριμένο ύμνο. Ο πρόεδρος της ΑΕΚ τότε ήταν ο Κωνσταντίνος Σπανούδης και τα γραφεία της Ένωσης στεγάζονταν στο Μέγαρο Εφεσίου που βρισκόταν στην οδό Σταδίου 28 στο κέντρο της Αθήνας.

Πηγή: Μιχάλης Γ. Αναστασιάδης, (2009). Αθλητικός Σύλλογος Πέρα Κωνσταντινούπολης

Η ηγετική ομάδα των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης 1918-1930

Καμούζης Δ., 'Από "σωτήρας της φυλής", "ευεργέτης των Τούρκων": Ο Βενιζέλος και η εθνικιστική ηγετική ομάδα των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης, 1918-1930', Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, Τόμος 17 (2011)

Διαβάστε το ΕΔΩ

Α.Σ. Πέραν Κωνσταντινουπόλεως

Πέρα Κλουμπ, η προσφυγοπούλα των Αμπελοκήπων

ΕΡΑ ΣΠΟΡ, Οκτώβριος 2019

H ρωμαίικη κοινότητα της Κωνσταντινούπολης, 1914-1923

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείτε να παρακολουθήσετε τη μαγνητοσκοπημένη ομιλία του Δημήτρη Καμούζη, ερευνητή του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, με τίτλο «Ανάμεσα στον τουρκικό εθνικισμό και τον ελληνικό αλυτρωτισμό: H ρωμαίικη κοινότητα της Κωνσταντινούπολης, 1914-1923».

Η ομιλία έγινε στις 10/05/2016, στο πλαίσιο της σειράς σεμιναριακών μαθημάτων του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, για την ιστορία των ελληνορθόδοξων πληθυσμών της Μικράς Ασίας και της Κωνσταντινούπολης. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο 36:50 γίνεται αναφορά στη Σοφία Σπανούδη, που ήταν η σύζυγος του Κωνσταντίνου Σπανούδη και επιφανής μουσικολόγος.

Παρακολουθείστε την ομιλία ΕΔΩ 

Η ένδοξη ιστορία της Kurtuluş (Ταταύλα)

Ο Αθλητικός Σύλλογος Ταταύλα ή Kurtuluş Spor Kulübü τουρκιστί, είναι το παλαιότερο αθλητικό σωματείο της Τουρκίας που υπάρχει ακόμα. Παράλληλα είναι μαζί με τη Beyoğlu SK (ΑΣ Πέρα) οι μοναδικοί εναπομείναντες ελληνικοί αθλητικοί σύλλογοι της Κωνσταντινούπολης.

 
Το σωματείο ιδρύθηκε το 1896 με την επωνυμία Ηρακλής Γυμναστικός Σύλλογος. Ιδρυτικό μέλος του Ηρακλή Ταταύλων ήταν ο Μενέλαος Καροτσιέρης (εκ των εμπνευστών και της ίδρυσης της Α.Ε.Κ το 1924 στην Αθήνα), που ασχολήθηκε με το άθλημα της πάλης.

O Ηρακλής Ταταύλων καλλιέργησε τον κλασικό αθλητισμό, το ποδόσφαιρο και την πάλη.

Στους Μεσοολυμπιακούς Αγώνες του 1906 που διοργανώθηκαν στην Αθήνα, δύο αθλητές του συλλόγου, οι αδελφοί Γεώργιος και Νικόλαος Αλιμπράντης, κέρδισαν χρυσά μετάλλια στο πένταθλο και στην αναρρίχηση επί κάλω.

Το έτος-ορόσημο 1922, ο σύλλογος μετονομάστηκε σε Αθλητικό Σύλλογο Ταταύλα. To 1929 αναγκάστηκε να μετονομαστεί σε Kurtuluş SK, παίρνοντας έτσι το νέο όνομα της συνοικίας που εδρεύει.

 
Ο σύλλογος από τη δεκαετία του 1930 επέκτεινε τις αθλητικές δραστηριότητές του, δημιουργώντας τμήματα μπάσκετ, βόλεϊ, ποδηλασίας, πινγκ πονγκ, τένις και ενόργανης γυνμαστικής.

 
Το 1964 στην Ολυμπιάδα του Τόκιο, ο Προδρ. Ανθόπουλος των Ταταύλων κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στην πάλη!

Τα γραφεία της Kurtulus

Οι παράγοντες που κρατούν ζωντανή την φλόγα σήμερα

Εσωτερική άποψη των γραφείων

Μέχρι τη δεκαετία του 1960, ο σύλλογος κατείχε αξιόλογη θέση στα αθλητικά δρώμενα της Τουρκίας. Η συρρίκνωση όμως της ομογένειας επέφερε και το σταδιακό μαρασμό του σωματείου.

Δείτε ένα συγκινητικό βίντεο με έντονη συναισθηματική ιστορική αναδρομή. Από τα Ταταύλα στο Kurtuluş...

From Tatavla to Kurtulus - Tatavla’dan Kurtuluş’a - Από τα Ταταύλα στο Κουρτουλούς from georgios makkas on Vimeo.

Δείτε πλούσιο φωτογραφικό υλικό από τα Ταταύλα σήμερα:

ΑΟ Ταταύλα - Μια οικογένεια...

Η ανδρική ομάδα μπάσκετ

Η ομάδα Εφήβων μπάσκετ

Ακαδημίες μπάσκετ

Το μέλλον της Kurtulus

Το γυμναστήριο του συλλόγου

Η Ανδρική ομάδα Βόλεϊ

Στις γειτονιές του Πέραν…

O Αθλητικός Σύλλογος Πέρα ή Beyoğlu Spor Kulübü τουρκιστί, αποτελεί έναν από τους δύο εναπομείναντες αθλητικούς συλλόγους της ελληνικής ομογένειας της Κωνσταντινούπολης.

  
Το έτος 1877 ιδρύθηκε ο Αθλητικός Σύλλογος "Ερμής" στο Πέρα με σημαντική αθλητική δραστηριότητα. Αργότερα και συγκεκριμένα το 1914 έλαβε χώρα η ίδρυση της "Ελληνικής Ομάδας Ποδοσφαίρου" του Πέρα (Πέρα Κλουμπ), της οποίας τη φανέλα φόρεσε ο θρυλικός Κώστας Νεγρεπόντης. Με τη Μικρασιατική Καταστροφή διαλύθηκαν αυτοί οι σύλλογοι και τη θέση τους πήρε ο "Αθλητικός Σύλλογος Πέρα" που ιδρύθηκε το 1923. Τα χρώματα του συλλόγου είναι το κίτρινο και το μαύρο.

Ο σύλλογος αρχικά είχε μόνο τμήματα ποδοσφαίρου και γυμναστικής, και στη συνέχεια οργανώθηκαν τμήματα πάλης και πυγμαχίας. Το 1926 δημιουργήθηκαν τμήματα μπάσκετ και βόλεϊ. Το τμήμα βόλεϊ υπήρξε από τα κορυφαία στην Τουρκία τις δεκαετίες του 1940 και 1950, κερδίζοντας αρκετά πρωταθλήματα. Το τμήμα ποδοσφαίρου κατέλαβε την 5η θέση στο τοπικό πρωτάθλημα της Κωνσταντινούπολης το 1945, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1960 αγωνιζόταν στην τουρκική Σούπερ Λίγκα. Επίσης πολλοί αθλητές του συλλόγου διακρίθηκαν σε διεθνές επίπεδο, όπως ο παγκόσμιος πρωταθλητής στην άρση βαρών Χρήστος Ιακώβου.

O A.Σ. Πέρα έχασε μέρος των φιλάθλων του λόγω του μεγάλου Λευτέρη Αντωνιάδη που φόρεσε τη φανέλα της Φενερμπαχτσέ και μεσουρανούσε τις δεκαετίες του 1950 και 1960. Επίσης έχανε πολλούς υποστηρικτές εξαιτίας της συνεχούς ελάττωσης του ελληνικού πληθυσμού της Πόλης, ιδιαίτερα λόγω των απελάσεων του 1964.

Το 2004 η ΑΕΚ επισκέφτηκε τα γραφεία του Α.Σ. Πέρα στα πλαίσια των εορτασμών για τα 80χρονα της.

Σήμερα ο ιστορικός σύλλογος διαθέτει τμήματα ποδοσφαίρου, μπάσκετ και βόλεϊ, σε ερασιτεχνικό επίπεδο. H ομάδα ποδοσφαίρου συμμετέχει σε τοπικό ερασιτεχνικό πρωτάθλημα της Κωνσταντινούπολης και αγωνίζεται σε γήπεδο χωρητικότητας 4.200 θέσεων.

Μικρασιατική Καταστροφή & Ελληνισμός Κωνσταντινούπολης

Η Αθλητική Ένωσις Κωνσταντινουπόλεως ιδρύθηκε στην Αθήνα την άνοιξη του 1924 από πρόσφυγες από την Πόλη, εξαιτίας της Καταστροφής του 1922. Ας δούμε τις επιπτώσεις που είχε η Μικρασιατική Καταστροφή στον ελληνικό πληθυσμό της Κωνσταντινούπολης.

Από τα μέσα του 19ου αιώνα πολλοί Έλληνες από τη Μικρά Ασία και τον ελλαδικό χώρο εγκαταστάθηκαν στην Κων/πολη με αποτέλεσμα να αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό ο ελληνικός πληθυσμός της Πόλης. Στις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι το 1922 έλαβε χώρα η πιο χρυσή περίοδος του Ελληνισμού της Κων/πολης μετά την άλωση του 1453. Η Πόλη είχε πληθυσμό περίπου 1 εκατομμύριο και μόνο το 40% των κατοίκων ήταν Τούρκοι. Οι υπόλοιποι κάτοικοι της κοσμοπολίτισσας Κων/πολης (που τη λέγανε “πρωτεύουσα μειονοτήτων”) ηταν Έλληνες, Αρμένιοι και Εβραίοι. Το 55% των εμπορικών επιχειρήσεων ανήκαν σε Έλληνες, οι οποίοι είχαν υψηλό πολιτιστικό επίπεδο.

Το 1922 οι Έλληνες της Πόλης ήταν περί τις 400.000 (περισσότεροι από το 1/3 του πληθυσμού της Κων/πολης). Από αυτούς περίπου οι 80.000 είχαν ελληνική ιθαγένεια και οι 320.000 ηταν Ελληνοθωμανοί (ελληνικής καταγωγής Οθωμανοί πολίτες). Όμως το ’22 με τη Μικρασιατική Καταστροφή ξέσπασαν μεγάλες ταραχές στην Πόλη. Πρώτα ξεσηκώθηκαν φανατισμένοι και απειλητικοί οι Τούρκοι φοιτητές για να πανηγυρίσουν τις νίκες του στρατού τους, ύστερα ξεθάρεψε ο όχλος και χύμηξε μανιασμένος στους δρόμους… Η κατάσταση που δημιουργήθηκε για τους Έλληνες ομογενείς ήταν ανυπόφορη, καθώς κινδύνευαν η σωματική τους ακεραιότητα και οι περιουσίες τους, με αποτέλεσμα πολλές χιλιάδες εξ’ αυτών να φύγουν έντρομοι από την Πόλη. Την περίοδο 1922-1924 έφυγαν από την Πόλη 158.000 Ρωμιοί. Από αυτούς 60.000 ήταν Έλληνες υπήκοοι, 38.000 Ελληνοθωμανοί που αναγκάστηκαν να φύγουν σύμφωνα με τη συνθήκη της Λωζάνης του 1923 (είχαν εγκατασταθεί στη Κων/πολη μετά την ανακωχή του Μούδρου τον Οκτώβριο του ’18 και την κατοχή της Πόλης από τους Συμμάχους), 40.000 Ελληνοθωμανοί που ήταν “φυγάδες” (μη ανταλλάξιμοι σύμφωνα με την συνθήκη της Λωζάνης, έφυγαν λόγω φόβου) και 20.000 από τα περίχωρα της Κων/πολης.

Τα επόμενα χρόνια συνεχίστηκε η συρρίκνωση του ελληνικού στοιχείου. Η τάση των Ρωμιών να εκπατριστούν είχε πολλές αιτίες. Η υποχρέωση των ομογενών νέων να υπηρετήσουν στο στρατό και η σκληρή μεταχείρηση που τους επεφύλασσαν οι Τούρκοι αξιωματικοί είχε ως αποτέλεσμα όποιοι πλησίαζαν την κρίσιμη ηλικία να εγκαταλείπουν την Τουρκία συμπαρασύροντας και την οικογένεια τους. Άλλες δυσκολίες ήταν η βαριά φορολογία και η απαγόρευση άσκησης των περισσότερων επαγγελμάτων με ποικίλες προφάσεις. Γενικότερα υπήρχε η πεποίθηση ότι ο απώτερος σκοπός των Τούρκων ήταν η εξαθλίωση των μειονοτήτων.

Στην πρώτη επίσημη απογραφή του Τουρκικού κράτους (ιδρύθηκε το 1923) που έγινε το 1927, σε σύνολο 700.000 κατοίκων της Κωνσταντινούπολης οι Έλληνες ήταν περίπου 100.000.

Kώστας Νεγρεπόντης (1897-1973)

Ο Κώστας Νεγρεπόντης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1897. Αγωνίστηκε στην Προποντίδα Ταταούλων, τη Φενερμπαχτσέ και την Πέρα Κλουμπ. Το 1922 μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή βρέθηκε στη Γαλλία όπου δημιούργησε σημαντική φήμη σαν ποδοσφαιριστής μέχρι το 1926 που ήρθε στην Ελλάδα και μεταγράφηκε στην ΑΕΚ.

Με την ΑΕΚ αγωνίστηκε 6 σεζόν σαν ποδοσφαιριστής σε επίσημα ματς. Κατέκτησε μαζί της το κύπελλο 1931-32. Ήταν ο αρχηγός της ομάδας και αγωνίστηκε σαν έξω δεξιά, μέσα δεξιά και σέντερ φορ. Έπαιξε σε 42 επίσημους αγώνες σημειώνοντας 30 γκολ (πρωτάθλημα 6/2, κύπελλο 1/1, πρωτάθλημα Αθηνών 35/27).

Με την Εθνική είχε 1 συμμετοχή.

Έκανε σημαντική καριέρα και σαν προπονητής δουλεύοντας σε αρκετές ομάδες. Στην ΑΕΚ κάθησε στον πάγκο της συνολικά 14 σεζον που αποτελεί ρεκόρ για την ομάδα: 1933-36, 1937-40, 1944-48, 1955-59 (τις σεζόν 1947-48, 1956-57, 1957-58 δεν ήταν ο μοναδικός προπονητής). Κατέκτησε με την Ένωση 2 πρωταθλήματα (1939, 1940), 2 κύπελλα (1939-νταμπλ, 1956), 3 πρωταθλήματα Αθηνών (1940, 1946, 1947).

Ο θρυλικός "Νεγκρό" απεβίωσε το 1973.

Οι ρίζες της ΑΕΚ

Παρακάτω ακολουθούν φωτογραφίες και σφραγίδες από αθλητικά και ποδοσφαιρικά σωματεία της ελληνικής ομογένειας της Κωνσταντινούπολης που υπήρχαν στο παρελθόν:

Η ποδοσφαιρική ομάδα του Ηρακλή Ταταούλων το 1914

Η θρυλική Πέρα Κλουμπ το 1922