«Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Νέας Φιλαδέλφειας και της Νέας Χαλκηδόνας» (vid)

 

Η Αρχαιολόγος και κάτοικος Νέας Χαλκηδόνας Ειρήνη Γρατσία, την Τετάρτη 6 Μαρτίου 2019 μίλησε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πτυχές της εγκατάστασης των Μικρασιατών Προσφύγων» (συνεργασία ΠΠΙΕΔ και Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών) με θέμα: «Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Νέας Φιλαδέλφειας και της Νέας Χαλκηδόνας». Η ομιλήτρια μέσα από πλούσιο φωτογραφικό υλικό προσπάθησε να αναδείξει τον αρχιτεκτονικό πλούτο της περιοχής και όλες τις αξίες που αυτός φέρει, αξίες ιστορικές, αρχιτεκτονικές και εκπαιδευτικές.

Στην αρχιτεκτονική κληρονομιά, όπως ανέφερε, περιλαμβάνονται ο προσφυγικός συνοικισμός της Νέας Φιλαδέλφειας, σχεδιασμένος με τα πρότυπα των ευρωπαϊκών κηπουπόλεων, με τις διώροφες κεραμοσκεπείς κατοικίες, ο προσφυγικός συνοικισμός της Νέας Χαλκηδόνας που δημιουργήθηκε με αυτοστέγαση και τα κτήρια του κτίστηκαν με τα χαρακτηριστικά του εκλεκτικισμού και του μοντερνισμού. Αξίζει να σημειωθεί η αναφορά σε κτήριο που οι προφορικές μαρτυρίες αποδίδουν στον πολύ γνωστό αρχιτέκτονα Κούλη Παναγιωτάκο, ο οποίος φαίνεται ότι σχεδίασε κτήρια στη Νέα Χαλκηδόνα, Νέα Ιωνία κ.α. Επίσης, στην αρχιτεκτονική κληρονομιά περιλαμβάνονται τα βιομηχανικά κτήρια, η Εριουργία Μπριτάνια και τα Ελληνικά Κλωστήρια Υιών Τεγόπουλου, της δεκαετίας του 1930, το 2ο δημοτικό σχολείο, που κτίστηκε σε σχέδια του γνωστού αρχιτέκτονα Νικόλαου Μητσάκη και αποτελεί ένα από τα 3000 σχολεία που κτίστηκαν τη δεκαετία του 1930, όταν υπουργός παιδείας ανέλαβε ό Γεώργιος Παπανδρέου, επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου. Στην αρχιτεκτονική κληρονομιά ανήκουν οι ναοί της Κοιμήσεως Θεοτόκου, της Αγίας Τριάδας και της Αγίας Ευφημίας και η διώροφη εκλεκτικιστική κατοικία του 1931, των αρχαιολόγων Νικόλαου και Φωτεινής Ζαφειροπούλου, στο οποίο έζησε και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος Α’.

Αναφορά έγινε και στα κτήρια που χάθηκαν λόγω κατεδάφισης, όπως η βιομηχανία Έσπερος, το παλιό δημαρχείο της Νέας Χαλκηδόνας και το 1ο Δημοτικό Σχολείο. Αν ένα κτήριο, τόνισε η κ. Ε. Γρατσία, είχε ιστορική αξία στην πόλη ήταν το σχολείο του Σπαθάρη. Το αρχικό κτήριο κτίστηκε στη δεκαετία του 1920, ήταν πετρόκτιστο και ξύλινο και τη δεκαετία του 1950 ξανακτίστηκε πάνω στα θεμέλια του αρχικού κτηρίου. Ενα κτήριο τοπόσημο, ένα κτήριο συνυφασμένο με την ταυτότητα της πόλης, η κατεδάφιση του οποίου αποτελεί μεγάλη απώλεια για τη Νέα Φιλαδέλφεια.

Ξεχωριστή αναφορά έγινε και στα κτήρια της δεκαετίας του 1950, όπως είναι οι εργατικές πολυκατοικίες που σχεδιάστηκαν από τον αρχιτέκτονα Άρη Κωσταντινίδη αλλά και στις πολύ ενδιαφέρουσες μονοκατοικίες με τους κήπους. Τέλος εκτενής αναφορά έγινε στους κινδύνους που αντιμετωπίζει ο μνημειακός πλούτος του Δήμου, όπως κατεδαφίσεις, αλλοιώσεις, εγκατάλειψη, με κυριότερη αιτία την έλλειψη κινήτρων. Η ομιλήτρια έκλεισε την ομιλία της τονίζοντας την ανάγκη προστασίας και ανάδειξης των ιστορικών κτηρίων του Δήμου και του προσφυγικού συνοικισμού που χαρακτηρίστηκε παραδοσιακός το 2001.

«Αρχιτεκτονική, πόλη και προσφυγική εγκατάσταση στην Αττική μετά το 1922» (vid)

H ιστορικός αρχιτεκτονικής και μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο ΕΛΙΑΜΕΠ, Καλλιόπη Αμυγδάλου, την Τετάρτη 27 Φεβρουαρίου 2019 μίλησε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πτυχές της εγκατάστασης των Μικρασιατών Προσφύγων» (συνεργασία ΠΠΙΕΔ και Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών) με θέμα: «Αρχιτεκτονική, πόλη και προσφυγική εγκατάσταση στην Αττική μετά το 1922».

Ένα τιτάνιο έργο το οποίο πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή του κράτους (μέσω του Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων), της Κοινωνίας των Εθνών (μέσω της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων) και του ίδιου του προσφυγικού πληθυσμού. Η στέγαση των προσφύγων έλαβε διάφορες μορφές: παραπήγματα, οργανωμένες κατοικίες (μονώροφες ή διώροφες), μοντέρνες πολυκατοικίες, ενώ υπήρξε και εκτεταμένη αυτοστέγαση. Eξετάστηκαν διαφορετικές περιπτώσεις στέγασης συνδυάζοντας την αρχιτεκτονική ανάλυση με την προφορική ιστορία.

«Η δύσκολη συμβίωση Μικρασιατών προσφύγων και γηγενών» (vid)

Ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης την Τετάρτη 20 Φεβρουαρίου 2019 μίλησε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πτυχές της εγκατάστασης των Μικρασιατών Προσφύγων» (συνεργασία ΠΠΙΕΔ και Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών) με θέμα: «Το σύμβολο της Παλαιάς Ελλάδος εκπορθείται και βεβηλώνεται από την "προσφυγικήν αγέλην"» - Η δύσκολη συμβίωση Μικρασιατών προσφύγων και «γηγενών» στη μεσοπολεμική Αθήνα. 

Το κοινό που παρακολούθησε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την εκδήλωση είχε την ευκαιρία να ενημερωθεί διεξοδικά για τις συνθήκες που αντιμετώπισαν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες όταν έφτασαν στην Ελλάδα: για την εργασία, την απασχόληση των ανδρών, την αντιμετώπιση των γυναικών προσφύγων και άλλες κοινωνικές τριβές που προέκυψαν από τον ερχομό τους και την συνύπαρξη τους με τον γηγενή πληθυσμό σε μια δύσκολη εποχή.

Ο ήρωας της ΑΕΚ που εκτελέστηκε από τους Ναζί

Ο Σπύρος Κοντούλης, ποδοσφαιριστής της ΑΕΚ την περίοδο 1935-1944, εκτελέστηκε από τους Ναζί τον Ιούνιο του 1944.

Ο Κοντούλης γεννήθηκε το 1917 στα Βουρλά της Μικράς Ασίας και ήταν γιος του Μιχάλη και της Όλγας. Μεγάλη οικογένεια με εφτά παιδιά. Το 1922 με την Καταστροφή εγκαταστάθηκαν στην Κοκκινιά.

Ο Σπύρος έκανε τα πρώτα του ποδοσφαιρικά βήματα στην τοπική ομάδα “Άμυνα” και το 1935 πήρε μεταγραφή στην ΑΕΚ. Κατέκτησε με το Δικέφαλο το νταμπλ το 1939 και έναν χρόνο αργότερα πάλι το πρωτάθλημα Ελλάδας καθώς και το πρωτάθλημα Αθηνών. Αγωνιζόταν στη θέση του κεντρικού χαφ και άνηκε σε μια Ένωση που δεν είχε αντίπαλο εκείνη την εποχή και τελείωσε άδοξα την πορεία της με την έναρξη του πολέμου.

Με την ΑΕΚ είχε 82 συμμετοχές σε επίσημους αγώνες και σημείωσε 1 γκολ: στο πρωτάθλημα Ελλάδας 45 συμμετοχές και 1 γκολ, στο πρωτάθλημα Αθηνών 29 συμμετοχές και στο κύπελλο 8 συμμετοχές. Επίσης φόρεσε τη φανέλα της Εθνικής ομάδας 3 φορές.

Ο Κοντούλης, όπως και άλλα μέλη της Ένωσης, πολέμησαν στο αλβανικό μέτωπο (μάλιστα ο Σπύρος τραυματίστηκε στο πόδι) και στη συνέχεια είχαν αντιστασιακή δράση. Συμμετείχε στην Ένωση Ελλήνων Αθλητών που ήταν παρακλάδι του ΕΑΜ. Διέμενε σε σπίτι στη Νεάπολη, κοντά στο Λυκαβηττό, που του είχε παραχωρήσει ο παράγοντας της ΑΕΚ Σπύρος Σκούρας για να είναι πιο ασφαλής.

Στις 24 Απριλίου του 1944 συνελήφθη μαζί με το μικρότερο αδελφό του Βασίλη (ίδια κατάληξη με το Σπύρο, εκτελέστηκε και αυτός…) και μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Εκεί συνάντησε το συμπαίκτη του στην ΑΕΚ Κώστα Χριστοδούλου που βασανίστηκε φρικτά πριν τον αφήσουν ελεύθερο.

Τον Ιούνιο του ίδιου έτους ο Σπύρος Κοντούλης και άλλοι πατριώτες οδηγήθηκαν με ένα καμιόνι προς το σκοπευτήριο της Καισαριανής για να εκτελεστούν. Ο Κοντούλης όμως προσπάθησε να αποδράσει στη διαδρομή, στην περιοχή του Μετς, πηδώντας από το καμιόνι που τον μετέφερε. Οι Γερμανοί στρατιώτες τότε το γάζωσαν στην πλάτη… Άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 27 ετών όντας ελεύθερος…

Πηγές:
– Σπύρος Τζόκας (2019), Η κραυγή της σιωπής, Ιστορικό μυθιστόρημα, εκδόσεις Θεμέλιο
– 90 χρόνια – Η ιστορία της ΑΕΚ (2014), επίσημη έκδοση ΠΑΕ ΑΕΚ, εκδοτικός οίκος Λιβάνη
– Ηλίας Λέκκας (1996), Η ιστορία της ΑΕΚ, εκδόσεις Γ.Χ. Αλεξανδρή.

Τα χρυσά μετάλλια της νταμπλούχου ΑΕΚ 1978!

Σεζόν 1977-78... Η μεγάλη ΑΕΚ του Λουκά Μπάρλου σαρώνει και ο αρχηγός Μίμης Παπαϊωάννου σηκώνει και τις δύο κούπες, πρωτάθλημα και κύπελλο. Οι ποδοσφαιριστές και το τεχνικό επιτελείο της Ένωσης προσθέτουν πανάξια στη συλλογή τους δύο χρυσά μετάλλια.

Αντώνης Παπαδόπουλος: Αγωνιστής της Κύπρου, αθλητής της ΑΕΚ

Το δελτίο του Αντώνη Παπαδόπουλου ως αθλητή της ΑΕΚ 

Ο Αντώνης Παπαδόπουλος γεννήθηκε στην Αμμόχωστο το 1929. Από μικρή ηλικία είχε έφεση στον αθλητισμό και ασχολήθηκε με το στίβο και το ποδόσφαιρο.

Το φθινόπωρο του 1950 μετακόμισε στην Αθήνα, καθώς ξεκίνησε τις σπουδές του στη Γυμναστική Ακαδημία. Την ίδια περίοδο εντάχθηκε στο τμήμα στίβου της ΑΕΚ και αγωνίστηκε με την κιτρινόμαυρη φανέλα για 3 χρόνια, μέχρι το 1953 που έλαβε το πτυχίο του και επέστρεψε στην Κύπρο.

Παράλληλα ήταν ποδοσφαιριστής στον Απόλλωνα Σμύρνης. Στην Κύπρο, πριν από την εγκατάστασή του στην Αθήνα αλλά και μετά από την επιστροφή του σε αυτή, ήταν αθλητής στίβου στο ΓΣ Ευαγόρα και ποδοσφαιριστής της Ανόρθωσης.

Τα αγωνίσματα του κλασικού αθλητισμού με τα οποία ασχολήθηκε ήταν το άλμα επί κοντώ, το άλμα εις μήκος, το άλμα εις ύψος και το δέκαθλο. Με την επάνοδό του στην Κύπρο διορίστηκε στο Γυμνάσιο της Αμμοχώστου.

Το 1955 άρχισε η έξοχη αντιστασιακή του δράση ενάντια στο βρετανικό αποικιοκρατικό καθεστώς. Μυήθηκε στην ΕΟΚΑ από τον αδελφικό του φίλο Γρηγόρη Αυξεντίου και είχε το ψευδώνυμο "Άγρας".

Ο Αντώνης Παπαδόπουλος απεβίωσε απροσδόκητα σε ηλικία μόλις 52 χρονών, το 1981. Το γήπεδο της Ανόρθωσης στη Λάρνακα φέρει το όνομά του.

Λουκάς Μπάρλος, η ζωή του (vid)

Bίντεο αφιερωμένο στη ζωή του Λουκά Μπάρλου από τη Λέσχη Ιστορίας και Πολιτισμού ΑΕΚ: